ویژگی ها

آیات متشابه در قرآن و علوم طبیعی

 

مقدمه نوشتار

قران کتاب آسمانی از طرف خداوند متعال است و تنها سند اصیل و بدون تغیر از سری کتب آسمانی  تورات، انجیل، زبور و سایر کلمات خداوند که بر پیامبران پیشین نازل شده می باشد. خداوند تبارک تعالی پیامبران بیشماری برای هدایت انسان فرستاده است و با هر پیامبری بوسیله وحی  کلام خداوند رابرای راهنمائی بیان داشته است. بعد از ظهور آدم به عنوان اولین انسان تکامل یافته از نسل قبل خداوند بنی آدم را مورد خطاب قرار میدهد وهدایت انسان را به سوی تکامل فکری ورفتار اجتماعی بر عهده داشته است و پیوسته کلام خداوند توسط رسولان اللهی به پیامبران ابلاغ میشد. موضوعات اساسی این پیام باعث شکل گرفتن فرهنگ عمومی جامعه بشری آن دوران گردید و کلمات کلیدی خاصی از آن پیام ها بر باور مردم می نشست.

براساس پیشرفت های علمی و فکری هر زمان تفاسیرگوناگونی بر کلام خدا نقش می بست. بشر با توانائی خدا دادی در زمینه عقل، کلام، فهم و شعور زمینه دریافت پیام های اللهی را پیدا میکرد. بمرور زمان و با پیشرفت های علمی اجتماعی شیوه وحی عوض میشد. در زمان حضرت موسی (ع) کلام اللهی بر سنگ نقش می بست و الواح سنگی برای مدتی بعنوان سند کلام خدا در دست حضرت موسی(ع) و جانشینان او باقی و سپس از بین رفت و کلام الهی در ذهن ها باقی ماند و سپس با افکار و برداشت بشر مخلوط و ثبت گردید.

تورات همان توراتی است که خداوند نازل فرموده اما با تغیرات وسیع محکمات و اصول و تفاسیر مختلف بشری در متشابهات  در لابلای آن به نسل های بعدی منتقل شد متشابهات دستخوش تغییرات بر داشتی نوع بشر قرار گرفت هفت آسمان و خلقت زمین، خلقت انسان از خاک و اصول دیگری که خداوند متعال از بدو ظهور آدم نازل فرموده بود به عنوان اسکلت کلام الهی در آن باقی ماند این تصور که موضوعات هفت آسمان و معاد و غیره از خارج از وحی الهی بر فرهنگ عمومی بشر نفوذ کرده بسیار غلط و غیر منطقی است که باید از آن پرهیز کرد.

پس موضوعات هفت آسمان، خلقت جهان در شش روز، نیکی به پدر و مادر، عمل صالح  قیامت، آخرت، برزخ و امثالهم نکات بر جسته از کلام خدا است که از آدم به بعد در فرهنگ بشریت جا افتاده است. بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَوةَ الدُّنْيَا وَ الاَخِرَةُ خَيرٌ وَ أَبْقَي‏ إِنَّ هَذَا لَفِي الصحُفِ الأُولي‏ صحُفِ إِبْرَهِيمَ وَ مُوسي‏ –سوره الاعلی 16 الی 19 

زبور هم کلام خداست که بر داود نبی نازل شده و بهمان دلائل دستخوش تغیرات است در حقیقت نسخه های اصلی تورات و زبور دردسترس نیست. بر اساس روایات اسلامی بر حضرت شیت نبی (ع) و حضرت ادریس (ع) و حضرت ابراهیم (ع) کتبی نازل شده است. بنابراین تنها سند اصیل کلام خداوند که در ادامه آن کتب آسمانی و تکامل یافته آن است و دردسترس انسان قرار دارد قرآن مجید است و تمام موارد اشاره شده فوق ودر سایر کتب در قرآن مکررا تکرار گردیده و دلیل اینکه قران مجید آخرین کتاب الهی و حضرت محمد مصطفی (ص) آخرین پیامبر الهی است رشد علمی و پیشرفت بشراست تا جائی که بتواند کلام الهی بر روی صحیفه های مختلف ثبت و ضبط  کند و بعنوان سند دست نخورده و اصیل  به نسل های بعدی انتقال داده شود.

قران برای راهنمائی بشر نازل شده و تمامی پیامبران هم تلاش نمودند انسانی که بر ذات خدائی آفریده شده و راه انحراف را در پیش گرفته را بر فطرت ذاتی خودش برگردانند. البته براساس اختیار و آزادی که خداوند باو عنایت کرده وجزئ برنامه تدوین شده خلقت است که  در دنیا دوره آزمایش را میگذراند و در این کار برای خداوند دلیلی وجود دارد. خداوند می فرماید فکر میکنید ما انسان را عبث و بی برنامه آفریدیم و شما بسوی ما بر نمی گردید.

ما اگر بخواهیم شما را بر داشته و خلق دیگری را بجای شما میگداریم خدا برنامه دارد هدف دارد. در بین نصایح و اندرز های فراوان برای اثبات قدرت خود از کلماتی مشابه لابلای  سخنان خود برای رساندن مطالبی علمی استفاده نموده است. این از هنر قرآن است دقیقا کلماتی را بر گزیده که درهر زمانی بتواند مفهوم خود را حفظ نماید تا در زمان مناسب و با رشد علمی بیشتر انسان  بتواند مفهوم اصلی ان را دریابند .

سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ - به زودى نشانه‏ هاى خود را در جهان و ذات خودشان نشان خواهيم نمود تا برايشان روشن گردد كه خدا خود حق است آيا كافى نيست که تمامی مظاهر ماده دلیل بر وجود اوست 53 سوره فصلت

متشابهات و محکمات در قرآن

هُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُوْلُواْ الألْبَابِ

اوست كسى كه اين كتاب  را بر تو فرستاد که در آن  آيات محكم  و صریح است آنها اساس كتابند و ديگرآیات  متشابهاتند ، اما كسانى كه در دلهايشان انحراف است براى فتنه‏ جويى  از متشابه آن پيروى (ظاهر وتشبیه آن) می‏كنند با آنكه تاويلش را جز خدا و دانشمندان علوم كسى نمیدانند آنها میگويند ما به همه آن آیات ايمان آورديم  همه جانب پروردگار ماست و جز خردمندان كسى متذكر نمی‏شود-7 آل عمران

بر اساس آیه فوق در قرآن دو نوع آیات وجود دارد نوع اول محکمات هستند که اصل و پایه قرآن بر آن قرار دارد و روشن و واضح هستند و نیاز به تآویل ندارند مانند اندرزها ، داستان ها برای راهنمائی، تاریخ و حوادث گذشتگان، اصول اعتقادی مانند قیامت و توحید و معاد ارسال پیامبران و امثالهم مطالعه این گونه آیات نیاز به اطلاعات قبلی درباره آنها  دارد تا به بصیرت فهم آنها برسیم و این بکمک روایات و احادیث و مفسرین مطالب آنها قابل فهم میشود یعنی نیاز به تآویل ندارند ولی به تفسیر نیازمندند.

مثلا نیاز به متخصصین علوم طبیعی ندارند ولی به متخصصان علوم انسانی و معارف اسلامی نیاز دارد. نوع دوم آیاتی هستند که با علوم طبیعی مثلا فیزیک ،شیمی یا زیست شناسی وغیره پیوند ناگسستنی دارند. این ها آیات متشابه اند. خداوند تبارک و تعالی برای نشان دادن قدرت خود در خلقت انسان، کیهان، هفت آسمان که آنرا شاهکار خلقت خود مینامد و به خود تبارک الله احسن الخالقین میگوید و سایرمظاهر مادی در لابلای کلمات خود اشاراتی بصورت تمثیل و تشابه آنهم کوتاه و مختصربیان فرموده برای تشهیذ  ذهن که نیاز به تفکر و تعقل خواننده دارد.

خدا میخواهد با انتخاب کلماتش حقایق را به اثبات برساند-این مفهوم آیه 7 از سوره انفال است و یرید الله ان یحق الحق بکلمته. این کلمات در دوران های تاریخ دستخوش برداشت های نا درستی شد که اثرات آن در تفاسیر بعد از رحلت پیامبربزرگوار اسلام (ص) و ائمه معصومین (ع) بوضوح دیده میشود. متشابهات ریشه در علوم طبیعی دارند و با معارف اسلامی و فلسفه نمی توان به مفهوم آنها دست پیدا کرد.

در ارتباط با تآویل علامه طباطبائی در تفسیر المیزان می نویسد : تآویل حقیقت خارجی است که موجب گردیده تا تشریع حکمی گردد یا بیان معرفتی شود یا حادثه ای بازگو گردد و آن حقیقت چیزی نیست که بیانات قرآن از آن نشآت گرفته و ظهور یافته است و نیز اثری از آن است که به گونه ای از آن حکایت دارد و بدان اشاره مینماید :وی در تفسیرآیه 35 سوره اسرائ آورده : تآویل یک امر خارجی و اثر عینی است که بر فعل خارجی آنان مترتب می گردد زیرا تآویل یک امر خارجی است که مآل و مرجع یک امر خارجی دیگر قرار می گیرد. (جلد 3 ص 53) متشابهات در قرآن برای موضوعاتی در نظر گرفته شده که حقیقت آن برای بشر بالاخره روشن خواهد شد.

خداوند کائنات، هفت آسمان(جو زمین) و زمین به عنوان یک مجموعه متشکل از انسان و حیات بر روی آنرا و تمامی موجودات زنده را بر اساس قوانین علمی خلق کرده است. قوانین فیزیک و شیمی را بعنوان امر خود در بدوا خلقت در کیهان قرار داد.  و او عالم مطلق است پس نمی توان انتظار داشت که خدا کلامی برخلاف علم بگوید. دلیل اینکه ما نتوانسته ایم به زوایای علمی قران دست پیدا کنیم دلیلش داشتن عینک نا مناسب است با پیش داوری قبلی و ذهنیات قدیمی دنبال کشف مفاهیم علمی آن هستیم و تمامی ذهن ما متوجه آن میشود که چطور قرآن را با آن ذهنیت قدیمی توجیه کنیم و میکنیم و با اینکه تخصصی در زمینه علوم فیزیک و اخترشناسی نداریم به خود جرآت می دهیم و به تاویل قران میپردازیم و متاسفانه دانشمندان فیزیک و زیست شناسی جرآت نکرده اند و یا نخواسته اند به بررسی علمی یک موضوع بپردازند بتصور اینکه به مطلبی بر بخورند و تزلزل درایمانشان ایجاد شود. در صورتیکه خداوند که بنده خود را خلق کرده و او را خوب میشناسد میفرماید افلا یتفکرون، افلا یتد برون، افلا یعقلون وبسیار تذکرات دیگر بعلاوه میفرماید هر وقت میخواهید قرآن بخوانید اول ازشر وسوسه های شیطانی (تصورات ذهنی ) به خدا پناه بیاورید تا دچار تزلزل نشوید.

ادامه آیه محکمات و متشابهات را پی میگیریم فَأَمَّا الَّذِينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ   کسانی که در قلب خود به خدا ایمان ندارند و در دلشان تردید است از معنای دیگر کلمه تشابه برای ایجاد فتنه در باور دینی مردم سوئ استفاده میکنند. تآویل درست آیات متشابه را خدا می داند و افراد متخصص در علم یعنی در علمی که آن کلمه تشلبه را از دیدگاه علم مربوط بآن تاویل میکند این افراد کسانی هستند که در ایمانشان هم راسخند و گویند هرآنچه از طرف خداوند نازل شود را قبول دارند.

وَابْتِغَاء تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ معنی تشابهات ریشه در علوم مربوطه دارد اگر در باره خلقت آسمان ها و زمین در شش روز است دانشمندان اختر شناسی در آن راسخند در علم مربوطه و اگر در باره خلقت اقوات در چهار  روز است دانشمندان زیست شناسی راسخند البته ابتدا خدا که علم مطلق است و سپس کسانیکه خدا از علم خود بآنها عطا فرموده و لا یحیطون بشیئ من علمه الا بما شائ اراده خدا براین قرار گرفته که هرکس تلاش کند تا موضوعی را علمی بررسی کند خدا از توانائی ذاتی کسب علم که در او نهاده بهره مند ش میکند واین قانون نوشته شده خدا است. فرق نمیکند او ایمان داشته باشد یا نداشته باشد. این موضوع در ذات هر انسانی است نهفته است. یک نمونه از آیات متشابه که با واقعیت های علم روز مطابقت دارد به عنوان مثالاشاره ای داشته باشیم.

 متشابهات کلماتی هستند که خداوند متعال برای رساندن یک واقعیت علمی و برای فهم انسان از آن استفاده کرده است. بطورمثال نوردرقران دارای چند معنی است نور بمعنی روشنائی مقابل تاریکی، نور بمعنی هدایت ، نور بمعنی نور مقابل ظلمات، نور بمعنی انرژی، نور بمعنی نورعلی نور یعنی نور ذاتی خدا که انرژی ما فوق انرژی مادی است که در ثانیه ده به توان منهای 43 ثانیه در بدیع السموات والارض بروز کرد که از ذات خدا سرچشمه گرفت که بموقع بآن میپردازیم. حالا ما از کجا بدانیم با کدام نور سر و کارداریم روش تفسیر قران به قران ( از علامه طباطبائی) و روش آشنائی با سیاق آیلت (از شهید مطهری) و سایرین به ما کمک میکند. از همین آیه نور در قران کمک میگیریم .آیه 35 سوره نور میفرماید:

اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِي زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِن شَجَرَةٍ مُّبَارَكَةٍ زَيْتُونِةٍ لَّا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍ يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِيءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُّورٌ عَلَى نُورٍ يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَن يَشَاءُ وَيَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

خدا نور آسمانها و زمين است مثل نور او چون چراغدانى  كه در آن چراغى و آن چراغ در شيشه ‏اى است آن شيشه گويى اخترى درخشان است كه از درخت‏ خجسته زيتون كه نه شرقى است و نه غربى افروخته می‏شود نزديك است كه روغنش هر چند بدان آتشى نرسيده باشد روشنى بخشد نور علی النور است‏ خدا هر كه را بخواهد با نور خويش هدايت مى‏كند و اين مثلها را خدا براى مردم می‏زند و خدا به هر چيزى داناست.

خداوند متعال در این آیه دو مطلب را میخواهد بیان کند . اول خداوند نور کائنات است و این  نور ذاتی خدا است  از چه نوع است، از نوع انرژی است که فوتون دارد و نه نوری که از آتش که با روغن زیتون نورانی میشود به وجود می آید. خداون نور خود را به نوری تشبیه میکند که در ستاره دری درحال نور افشانی است یعنی از نوع انرژی است. ولی انرژی ما فوق انرژی ها یا انرژی ناب است که نه شرقی است ونه غربی ولا مکان است. همان نوری است که از احدیت کیهان را آفرید. این مفهوم کلی این مثل است . اول نور ذاتی خداوند برای تشهیذ ذهن. سپس نور خداوند نور هدایتی هم است که جهان مادی وپدیده های جهان مادی را با آن هدایت میکند.بنابراین برای درک آیات متشابه میبایستی با علوم مربوطه آن موضوع اطلاع داشته باشیم تا بتوانیم آنرا بامقایسه با علم مربوطه تاویل نمائیم. لازمه این کار کنار گذاردن تصورات کهن هزار سال قبل که بر اساس علمروز آن زمان ارائه شده که نیاز به باز نگری دارد. سید محمد تقوی اهرمی 1395

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن

لیست آخرین مقاله های اضافه شده

امارگیر سایت