قاصرات الطرف لم یطمثهن انس و لا جان

مقدمه نوشتار

سوره الرحمن یکی از پر مفهوم ترین سوره های قرآن است و چند مطلب مهم و علمی در آن گنجانده شده که با تصورات غلط گذشتگان و تکرار آن در تفاسیر و ترجمه ها به سرنوشت نامفهوم دچار و منبع سوژه برای منحرفین و معاندین شده است. همه مفسرین بدون تفکر در آیات و تنها به استناد نظر گذشتگان آن را نقل کرده اند. کلمات قاصرات، لم یطمثهن، جان و جن، حورالعین، فراش و سایر، از جمله بحث برانگیز ترین کلمات در قرآن است که سوژه جالبی شده برای به چالش کشیدن آیات متشابه قرآن. این آیات از جمله آیات متشابه ای هستند که خداوند در تمثیل و برای رساندن مفهومی خاص آن را مطرح فرموده و ما اصل مفهوم آن را ول کرده و به ظاهر آیات چسبیده ایم. دانشمندان بزرگ اسلامی راغب اصفهانی، ابن عربی و طبرسی و سایرین تلاش کرده اند معانی و ریشه کلمات از جمله کلمات مورد بحث ما را بیان کنند و بسیار موفق بوده اند ولی همه آنها در نهایت به معانی و تاویل اصلی آن که توسط ابن عباس و ابن کثیر مطرح شده بودند برای تفسیر نهائی متوسل شده اند.

آیه معروف - فِيهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ اساس بحث ما را تشکیل می دهد. موارد دیگر در مقالات بعدی تقدیم می شود. تفکر در آیات و سوالات زیادی که پیش می آید و به جهان بینی قرآن نمی خورد دلیل اصلی تجسس در آیات و مفاهیم کلمات، توصیف زن در تفاسیر که گمراه کننده است می باشد. تمامی مفسرین و مترجمین آیات 52 الی 58 و همچنین 66 الی 76 سوره الرحمن را همان مطالب ابن عباس را تکرار کرده اند. که جای سوال دارد. 

برای آشنائی با شیوه  بیان و تجسس معانی به مقاله بسیار ارزنده معنا شناسي الفاظ قرآن در تفسير مجمع البيان مراجعه فرمایید. این عباس اولین کسی است که در صدر اسلام معانی لغات قرآنی را بر اساس برداشت های شخصی از روی اشعار دوره جاهلیت عرب  قبل از اسلام استخراج و در جلسات تدریس قرآن بیان می کرد که در زمان خود کار بسیار با ارزشی تلقی میشد و تمامی لغوین بعد از او کار های او را مبنای لغت نامه خود قرار دادند. توضیحات بیشتر در ظرفیت این نوشتار نیست. با توسعه و علم و دانش بشری بسیاری از مفاهیم لغات دچار تغییر و تحول شده اند در حقیقت فرهنگ لغات بسط و توسعه یافته اند ولی در فرهنگ لغات اسلامی این اتفاق رخ نداده و مقاومت معتقدین به لغوین قدیم عامل اساسی آن است اینکه ما تنها نظر گذشتگان را مبنا  قرار دهیم بدین معنی  است که ما فقط  دلال و واسطه انتقال نظرات شده ایم و از خود تحرک نوینی در معانی بروز نداده ایم منظور آیات متشابه قرآن است که با علوم طبیعی سر و کار دارند. مثال فراوان است تنها به یک مثال که در ارتباط با بحث خودمان است بسنده می کنیم برای تشحیذ اذهان و سپس بحث خودمان موضوع دو سری آیات فوق پی میگیریم.

دلایل انحراف از معنی واقعی آیات 

آیه فِيهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ با ترجمه رایج- در بهشت زنانی هستند که تاکنون دست انس و جان برای تجاوز به آن ها نرسیده برای تفسیر این آیه لازم است ابتدا این دو خلاف کار جان و انس که در بهشت در میان زنان بهشتی وجود دارند را شناسائی کنیم وقتی دانستیم این دو چه هویتی دارند معنی قاصرات برایمان روشن می شود. در ابتدای آیات سوره الرحمن آیات 14 و 15 خداوند ابتدا برای تفکر در آیات بعدی جان را معرفی می کند.
خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ كَالْفَخَّار-ِ  وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ- انسان را در سنگ رس پخته سفال مانند( در زمین اولیه و در دو دوره خلق زمین آیات9و10 سوره فصلت)  خلق کردم و جان را از انرژی (آتش بدون دود) خلق کردم- صلصال کالفخار و رابطه علمی آن با جان- جان جن نیست پیوند مولکولی و اتمی است که خداند در آیه دیگر می فرماید جان را قبلا در نار سموم خلق کرده بودم-والجآنَّ خلقناه من قَبلُ مِن نّارالسَّموم و راز نهفته در آن  و جان قبل از انبساط  خلق می شود و الکترون عامل پیوند اتمی ومولکولی است انسان در درون لایه های سنگ رس و زمانی که اقوات در چهار دوره برنامه ریزی واکنش های شیمیائی مولکول های ساده ساختار مادی انسان را آماده می کرد نیاز به پبوند شیمیائی الکترون داشت تا اتم ها را بهم وصل کنند تا مولکول RNA ساخته شود و خداوند این مولکول را در درون پوشش قرار داد و با یک کن فیکون این مولکول بیجان به صورت نطفه امشاج نبتلیه جاندار از درون توده سیاه حما مسنون خلق می شود و این نطفه یک ویروس بسیار مبتدی و ساده است ولی تمامی مولکول های ژنوم جانداران را در زنجیره خیلی کوتاه دارا است که در طول حدود سه میلیارد سال تبدیل به سه نوع باکتری شده و در نهایت در دوره سویته- فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي و مفهوم واقعی آن در قرآن - به نطفه علقه که خداوند آن را بشر نامیده و نفس واحده است خلق می شود- که دوره تکامل ژنوم جانداران است. در باره این تحولات مقالاتی منتشر کرده ام لطفا کلیک فرمائید. دوره طولانی از نطفه انشاج تا نطفه علقه دوره انس است که در تحولات علقه جن به انس می پیوندد و بشر که همان علقه است خلق می شود- بشر و مفاهیم گسترده آن در قرآن- انس دوره باکتری ها است که امروزه هم این ویروس ها و باکتری ها هم چنان فعال و در خدمت بقاء حیات هستندو تعداد اندکی هم ما را بیمار می کنند. بنابراین انس باکتری و جان پیوند مولکولی است. ساختمان ها در مدت زمان تحت تاثیر باکتری ها و واکنش های شیمیائی مانند زنگ زدن مستهلک می شوند .حال دانستیم که انس و جان چی هستند و می توانند به قاصرات و مقصورات زنان بهشتی تجاوز کنند پس خداوند در مفهوم قاصرات و مقصورات منظور دیگر دارد. مفسرین به خود زحمت بدهند و تلاش کنند مفهوم آیات متشابه که با علم طبیعی سر و کار دارند را پیدا کنندو همینکه کلمه یطمثهن را در آیه دیدند دنبال زن بردند؟ ویروس ها امروزه بسساری از ما را یطمثهن( نفوذ) می کنند و بیمار می شویم. خلق الانسان من صلصال الکفخار یعنی انسان از سنگ رس آغاز به خلق شدن می کند. تک سلولی اولیه حیات انسان در حال شدن بوده بنابراین انس بوده است. دوم در سوره الرحمن می فرماید انس و جان گناهی مرتکب نمی شوند و در قیامت مورد سوال قرار نمی گیرند یعنی انس در کنار جان هر دو در حال شدن بودند یکی می شود جن و دیگری انس. حال که مفهوم جان را فهمیدیم به آیات زیر مراجعه کنیم . در سوره الرحمن دو سری ایه جدا از هم وجود دارد که روی یک موضوع اشاره می کنند ولی نکات ظریفی در آن وجود دارد که ما از آن بهره میبریم.- جن انرژی جهانی حیات در زمین است

دو آیه که در آن قاصرات و مقصورات آمده را بررسی می کنیم

 فِيهِمَا مِنْ كُلِّ فَاكِهَةٍ زَوْجَانِ - مُتَّكِئِينَ عَلَى فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ - فِيهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ - كَأَنَّهُنَّ الْيَاقُوتُ وَالْمَرْجَانُ-52 الی58 . قبل از آن از دو بهشت صحبت به میان آورده می شود که صفات و مشخصات باغهای دنیا یعنی زمین کنونی را دارد. ابتدا معنی عرف که همه جا در ترجمه و تفاسیر آورده شده را بیان و سپس روی نکات آن بحث میکنیم.

“در آن دو از هر ميوه‏ اي دو نوع وجود دارد- اين در حالي است كه آنها بر فرش ها تكيه كرده‏ اند كه آستر آنها از پارچه‏ هاي ابريشم است و ميوه‏ هاي رسيده آن دو باغ  بهشتي در دسترس است- در باغ هاي بهشتي زناني هستند كه جز به همسران عشق نمي ‏ورزند و هيچ انس و جن قبلا با آنها تماس نگرفته است”

فِيهِمَا عَيْنَانِ نَضَّاخَتَانِ - فِيهِمَا فَاكِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌ - فِيهِنَّ خَيْرَاتٌ حِسَانٌ - حُورٌ مَقْصُورَاتٌ فِي الْخِيَامِ - لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ - مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ الی 66 الی76

“در آنها دو چشمه در حال فوران است- در آنها ميوه‏ هاي فراوان و درخت نخل و انار است- و در آن باغهاي بهشتي زناني هستند نيكو خلق و زيبا- حورياني كه در خيمه‏ هاي بهشتي مستورند- زناني كه هيچ انس و جن قبلا با آنها تماس نگرفته (و دوشيزه‏ اند) - اين در حالي است كه اين  بهشتيان بر تخت ها تكيه زده‏ اند كه با بهترين و زيبا ترين پارچه‏ هاي سبز رنگ پوشانده شده”

در توصیف کلمات مقصورات، قاصرات و لم یطمثهن تفاسیر عجیب مطرح می شود و همه آنها اساس و ریشه از ابن عباس دارد چرا که وی عینا برای اولین بار آن را مطرح کرده است. موقعیت اجتماعی زن نزد اعراب پیش از اسلام از وضعیت خاصی برخوردار بود و زن به عنوان کالا در نظر گرفته شده و خرید و فروش میشد و از حقوق اجتماعی و فردی محروم بود و در شمار لوازم و اثاثیه خانه  قرار میگرفت و این ضرب المثل بین آنها رواج داشت که زن حکم ظروفی را دارد که جای نطفه مرد است. وانما امهات الناس اوعیه – مادران حکم ظروف را دارند که فقط برای جای نطفه آفریده شده اند (کتاب فروغ ابدیت –آیت الله جعفر سبحانی – بخش شبه جزیره عربستان)
این ضرب المثل چنان در فرهنگ اعراب پیش از اسلام رسوخ کرده بود که سالیان دراز بعد از اسلام هم در ذهن بسیاری جا باز کرده است. این یک ذهنیت مرد سالاری است که هنوز هم  در جوامع اسلامی و کشور ما آثار آن وجود دارد و در تفاسیر هم با آن مواجه می شویم. عامل اصلی انحراف از مفاهیم واقعی این آیات  دیدگاه اعراب جاهلیت در باره زن و جایگاه آن است.

در آیات سری اول فِيهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ را با آیه سری دوم مقایسه میکنیم حُورٌ مَقْصُورَاتٌ فِي الْخِيَامِ - لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ. قاصرات را زن معنی کرده اند و در آیه دوم حور در مقصورات قرار گرفته است. از آنجائیکه مقصورات و قاصرات در قرآن یک مفهوم را میرساند بنابراین حور پدیده ای جدا از مقصورات و قاصرات است. یعنی به استناد آیات سری دوم  قاصرات و مقصورات نمی تواند حور باشد؟ دوم در همه جا جان را  جن تفسیر کرده اند که هر دو یکی گرفته اند. بعلاوه جان و جن هر دو از آتش بی دود هستند و آتش نمی تواند با زن رابطه جنسی  بر قرار کند. زن را می سوزاند؟ در کلیه تفاسیر در شرح لم یطمثهن با صراحت و بدون پرده پوشی که  دور از نزاکت است از برداشتن بکارت زن همراه خونریزی نام برده اند ( با پوزش مجبورم به آن موارد اشاره کنم ) که اشاره ابن عباس دقیقا همین جمله است. خداوند متعال پرده بکارت را برای تفریح مرد خلق نکرده از ضروریات حفاظتی رحم است. بعلاوه در توصیف قاصرات زنی چشم درشت و سیاه که سفیدی آن مورد بحث و توصیف زیاد قرار گرفته است. اول خداوند نمی دانسته (استغفرالله) که مومنان زن سیاه  پوست هم  داریم و زن چشم باریک چینی  و ژاپنی هم داریم. بعلاوه چرا باید  این زن سفید پوست سیاه چشم با  پستان تازه بر آمده همیشه برای مومنان مرد، باکره باشند. چرا باید خداوند متعال آنها را محصور کند تا از گزند جن و انس محفوظ باشند مگر در بهشت هم مجرمین داریم که اجازه چنین کاری داشته باشند و موضوعات دیگر. آیا در جهان بینی قرآن و عدالت ذات باری تعالی این توصیف ها را میشود  توجیه کرد. احتمال نمی دهیم که این قول ها از ابن عباس و کسانی که بعد از فوت آن جناب این را از قول ابن عباس بیان کردند اصالت نداشته باشد؟ آز آنجائی که یطمثهن را اعراب جاهلیت به معنی ازاله بکارت میدانستند دنبال زن هم در آیه می گشتند و کلمات  قاصرات  و مقصورات مناسب آن  دیدند و آن را  زن معنی کردند. کجای آیات مفهوم زن در آن دیده میشود  در تصورات غلط خودمان شک کنیم و بهانه دست مخالفین ندهیم این آیات مفاهیم بالای علمی دارند. چند نمونه از تفاسیر در این رابطه فقط جهت تشحیذ ذهن و تشویق برای تجدید نظر در این تفاسیر را بیان کنم و در پایان نظر تفسیری خود را ارائه می دهم.از همان منبع 

همچنين وي (طبرسی)در مورد واژه « يَطْمِثْهُنَّ » در آيه « فِيهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ » ( رحمن:56 ) مي نويسد: « برخي مي گويند « طَمَثَ المرأة » زماني به کار مي رود که زن خون حيض ببيند و « طَمَثَ » نيز زماني استعمال مي شود که به سبب ازاله بکارت، خون ببيند. همچنين در عبارت « بَعيرٌ لَمْ يَطْمِثْ » مراد شتري است که ريسمان و يا باربندي آن را مس نکرده باشد. بر اين اساس در آيه فوق که در آن سخن از حوريان بهشتي است، مراد از « لَمْ يَطْمِثْهُنَّ » آن است کسي با آن ها آميزش نکرده که بکارت آن ها از بين برود ( طبرسي، 1408 ق، ج 9، ص 315 )

كلمه ((طمث )) كه فعل ((لم يطمث )) از آن مشتق شده ، به معناى ازاله بكارت و نكاحى است كه با خونريزى همراه باشد و معناى آيه اين است كه : حوريان بهشتى دست نخورده اند، و قبل از همسران هيچ جن و انسى ازاله بكارت از ايشان نكرده .ترجمه تفسير الميزان ،ج 19 ،ص 185

حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِي الْخِيامِ -حوريانى كه در خيمه هاى بهشتى مستورند. حور)) جمع ((حوراء)) و ((احور)) به كسى مى گويند كه سياهى چشمش كاملا مشكى و سفيدى آن كاملا شفاف است ، و گاه به زنان سفيد چهره نيز اطلاق شده است .تعبير به ((مقصورات )) اشاره به اين است كه آنها تنها تعلق به همسرانشان دارند و از ديگران مستور و پنهانند. تفسير نمونه ،ج 23 ،ص 183

حوريان مقصور در خيمه هايند، معنايش اين است كه : از دست برد اجانب محفوظند، زنانى مبتذل نيستند، كه غير شوهران نيز ايشان را تماشا كنند. ترجمه تفسير الميزان ،ج 19 ،ص 187

دقت و توجه درباره اوصافى که در قرآن مجيد براى «حور» بيان گرديده، چنين استفاده مى‏شود که اين تبديل به گونه اوصاف زنانه است ،نه موجودى که آثار و اوصاف مردانه را در بر داشته باشد. به همين جهت به نظر مى رسد که مراد از حور طايفه مؤنث باشد، نه طايفه مذکر .الميزان، ج 18، ص 240 و ج 19، ص 223 و 247

تفسیر جدید از آیات فوق با استناد به مطالب بیان شده

موضوع قیامت و  بازگشت و زنده شدن مردگان از مباحث اصلی اعتقادی قرآن است. زمین کنونی، خورشید، ستارگان و کیهان بر چیده میشوند. اول زمین قیامت مادی است دوم مردگان با همین بدن مادی بر انگیخته میشوند. سوم انسان های انتخاب شده در پروسه آزمایش الهی در این دنیا جایگاه ویژه ای دارند. چهارم طبیعت زمین قیامت طبیعت مادی تکامل یافته این زمین است که به خداوند به ارث میرسد. زمین قیامت و جو هفت طبقه آن در ید قدرت خداوند است. نعمات های مادی در آن قرار دارد و این آیات ضمن بیان اعجاز انگیز و علمی کلمه جن و جان که اشاره شد اشاره به مادی بودن قیامت دارد.

قاصرات از کلمه قصر مشتق شده و مقصورات هم قصرهای ساخته شده است. مانند کلمات قدر اندازه و مقدورات اندازه گیری شده اشاره به وجود جایگاه های آماده که دیدگان بیننده را در یک طرفه العین هیجان زده میکند طرف یک پلک زدن چشم و عین هم دیدنیهای شگفت انگیز فِيهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ - كَأَنَّهُنَّ الْيَاقُوتُ وَالْمَرْجَانُ- در آن باغها جایگاه های دیدنی که دیده گان را محصور خود میکند و چنان نگه داری شده که هیچ واکنش شیمیایی و تخریبی انس و جان در حال شدن با آن تماسی نداشته است. در زمین قیامت هم پروسه روند تکاملی زمین با برنامه ریزی خاص باری تعالی ایجاد شده و انس در حال شدن که باکتری های اولیه حیات باشند که ما در زمین کنونی با آن در گیر هستیم به قدرت خداوند در زمین بهشت مهار شده است و انرژی های پیوند مولکولی هم بر آن اثر نکرده مثلا زنگ آهن و فرسایش و غیره و یا اشعه های مخرب تماسی نداشته اند. این قصر ها سنگ هایی بکار رفته که  فکر میکنی مانند مرجان و یاقوت است. انواع میوه ها که در زمین دیده ایم و آشنا هستیم مانند  خرما و عناب و انار را خداوند مثال میزند و مومنین بر روی چمن های سبز مانند حریر و استبرق با رنگ های شاد و جوی های روان و شفاف از آب گوارا آنها را محاصره کرده اند. و دور آنها در طواف هستند و هر وقت اراده کنند کاس پر شده از آب شفاف و پاک  در دسترس است. فیهن خیرات حسان در آنجا اعمال نیکو و انفاق باب است. به آیه  مکمل این عبارت در سوره حجر نگاه کنیم

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ- ادْخُلُوهَا بِسَلاَمٍ آمِنِينَ- وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ إِخْوَانًا عَلَى سُرُرٍ مُّتَقَابِلِينَ-متقین درباغها ی مملو از چشمه های روان- با سلامت و ایمنی در آن داخل شوید-و آنچه کینه و شائبه های نفسانی در سینه های آنان است از بین برده می شود و برادرانه (معنی صمیمانه میدهد) گرد هم هستند. بنابراین آنجا تنها خیرات حسان بین آنها وجود دارد. اعمال حسنه و نیکو. کجای آیه معنی زن میدهد. کلمات معانی مختلف دارند .زیبائی قصرهای درون خیمه که میتواند استعاره مجتمع قصرهای که دیدگان را به خود جلب میکند که چشمان خیره به آن میشوند. حور معنی زن نمی دهد. حور حَوَر به معنای پدیدار شدن اندکی از سفیدی چشم از میان سیاهی (آن) است. در عصر عرب جاهلیت زن خود را در چادر سیاه  می پوشاند و چشم های خود در مواقع ضروری در یک طرف عین از زیر حجاب بیرون می داد که برای مردان چشم چران پدیدار شده سفیدی چشم از زیر سیاهی جذاب و هیجان زده تلقی می شد بنابراین حورالعین می شود دیدنی های که به چشم هیجان را تحمیل می کند و در قرآن منظور دیدنی های شگفت انگیز و خیره کننده، صحنه های دیدنی  در طبیعت دور و بر مومنان بسیار است که باعث شعف و خوشحالی زاید الوصفی میشوند. طبیعت باغ های بهشت فوق العاده زیبا و دیدنی و شگفت انگیز است. در بحث حورالعین و فراش و انا انشئناهن ابکارا انشاءالله مقاله ای مستقل تقدیم می شود. بنابراین کلمات دارای مفاهیم مختلفی هستند و جو مرد سالای این تفاسیر را بر قرآن تحمیل کرده و مفسران به احترام آن ها و بدون در نظر گرفتن آیات قرآن سعی نمودند در نظر گذشتگان تغییری ندهند اگر چه ابن عربی در لابلای مفاهیم کلمات واقعیت های کلامی را بیان کرده ولی اجبار زمانه وادار شده اند به همان تفاسیر باز گردند. بازنگری در آیات متشابه با توسعه علمی روز شجاعت بیان می خواهد که خداوند متعال به همه ما مخصوصا به علمای عزیز و بزرگوار عنایت فرماید. سید محمد تقوی اهرمی اردیبهشت 1398 مصادف با هفدهم رمضان المبارک ویرایش جدید تیر ماه 1399-ویرایش جدید 19/7/1405

 {jcomments on}