چگونگی خلقت نطفه نخستین حیات در زمین اولیه به استناد آیات قرآن

مقدمه نوشتار

کلمه خلق یعنی ایجاد از مواد اولیه برای نخستین بار و یک پدیده حیات بیش از یک بار خلق نمی شود وانشاء پرورش دادن طبق برنامه تدوین شده و جعل قرار دادن بنابراین نمی توانیم پدیده ای که مکرر اتفاق می افتد را خلق بنامیم. نطفه نخستین حیات که در بین لایه های سنگ رس خلق شد نطفه امشاج نبتلیه است که به دلیل تصورات نا درست در تحولات جنین که در حقیقت تاریخچه روند تکامل انسان در قرآن است نا شناخته مانده است. ماده اولیه خلق این نطفه به زمان قبل ازانبساط کیهان بر می گردد از فطرکم اول مره، شما را با انبساط کیهان باز کردم تا در زمین خلق کنم و خداوند از قول حضرت ابراهیم ع می فرماید.
وَمَا لِيَ لَا أَعْبُدُ الَّذِي فَطَرَنِي وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ- چرا کسی را پرستش نکنم که من را قبل از انبساط کیهان برای خلق کردن باز کرد. فطرنی یعنی من را باز کرد ظاهر این کلمه این معنی را می دهد ولی به عمق مفهوم و مقایسه با آیات و علم روز ماهیت این کلمه را برای ما روشن می کند. فطرنی خلق کردن معنی نمی دهد پروسه ای است که رخ می دهد و آغاز انشاء خلق حیات در زمین است که مفهوم علمی زیبائی دارد. پایه خلق حیات آب است و برنامه ریزی و طرح خداوند هنگام خلق کیهان در شش دوره بر ایجاد آب قرار داشت. دو ماده هیدروژن و هلیوم به نسبت 75 به 25 شالوده ساختار جهان مادی نتیجه شش دوره خلقت کیهان است وآب نخستین مولکول ایجاد شده در زمین اولیه است.
وهو الذي خلق السموات و الارض في ستّة ايام و كان عرشه علي الماء ليبلوكم ايّكم احسن عملاً و لئن قلت انّكم مبعوثون من بعد الموت ليقولنّ الذين كفروا ان هذا الا سحرٌ مبين- -سوره هود آیه 7
 اوست كسى كه آسمان ها و زمين (کیهان) را در شش هنگام خلق کرد و عرش (طرح و مدیریت) او بر آب بود تا شما را بيازمايد كه كدام‏ يك به احسن عملا می رسید و اگر بگويى شما  پس از مرگ بر انگيخته خواهيد شد قطعا كسانى كه كافر شده‏ اند خواهند گفت اين چیزی جز سحرى آشكار نيست. چرا خداوند خلقت کیهان را به قیامت وصل می کند. نظر دقیقی می خواهد عنوان کند. انسان در زمین خلق می شود و در قیامت ادامه این خلق است و خلق دیگر در کار نیست. مرگ برزخ بین این دنیا و آخرت است. با بررسی آیات خلقت انسان به واقعیت چگونگی خلق نخستین نطفه حیات می رسیم.

نطفه امشاج در چه زمانی خلق شد

هَلْ أَتى‌ عَلَى الْإِنْسانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ شَيْئاً مَذْكُوراً- إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْناهُ سَمِيعاً بَصِيراً- آیا زمان طولانی بر انسان نگذشت که چیز قابل ذکری نبود. ما انسان را از نطفه امشاج نبتلیه خلق کردیم و سپس در آن شنوائی و بینائی را قرار دادیم. از آیه چنین بر می آید که ماده لازم برای خلق نخستین نطفه حیات در زمین اولیه در زمان طولانی فراهم و در پروسه های متعدد واکنش شیمیائی نطفه امشاج خلق می شود.انسان در حال شدن بود ولی هنوز هویتی که بشود نام انسان بر آن گذاشت رخ نداده بود و با خلق نخستسن نطفه حیات پایه ساختار مادی انسان گذارده و در پروسه تکامل قرار می گیرد. ترجمه رایج این آیه نادرست است  به این ترجمه نگاه کنیم. آيا برانسان دوره‌اى از روزگار نگذشت كه چيزى قابل ذكرى نبود؟ همانا ما انسان را از نطفه‌اى آميخته (از نطفه مرد و زن) آفريديم تا او را بيازماييم، پس او را شنوا و بينا گردانيديم. انسان قبل از خلق نطفه در روزگار وجود نداشت که زن و مردی باشند که نطفه درست کنند بعلاوه خداوند نطفه را خلق کرد و سپس در نطفه شنوائی و بینائی را قرار داد مطابق سایر آیات خلقت انسان آیه 5 سوره سجده را نگاه کنیم. 
الذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَبَدَأَ خَلْقَ الإِنسَانِ مِن طِينٍ- ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِن سُلالَةٍ مِّن مَّاء مَّهِينٍ-ثُمَّ سَوَّاهُ وَنَفَخَ فِيهِ مِن رُّوحِهِ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ قَلِيلا مَّا تَشْكُرُون- خداوند است که تمامی ملزومات برای خلقت انسان را به نحو شایسته خلق کرد و خلقت انسان را از سنگ رس آغاز کرد ( تا نطفه اولیه حیات از آن خلق شود)- سپس نسل بیرون آمده از سنگ رس را از رسوب در آب کم قرار داد ( همان نطفه را) - سپس آن را سامان داد و روح خود را در آن القاء کرد و برای شما گوش و چشم و قلب قرار داد.- ثم جعل نسله به معنی نسل بعد از آغاز خلقت انسان در سنگ رس است که دوره عدلکم مطابق آیه 7 سوره انفطار- الذي خلقك فسواك فعدلك في اي صورة ماشاء ركبك آغاز می شود.آیه وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ قَلِيلا مَّا تَشْكُرُون-  خداوند تمامی اتم ها و مولکول های لازم را در چهار دوره اقوات در زمین تازه متولد شده و بر روی پوسته داغ در حال سرد شدن فراهم فرمود و خلقت نخستین نطفه حیات را در بین لایه سنگ رس شروع کرد همه آیات خلقت انسان در قرآن با هم ارتباط دارد. الذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ همان- هَلْ أَتى‌ عَلَى الْإِنْسانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ شَيْئاً مَذْكُوراً است.
جو زمین دودی و تیره بود و اکسیژن در جو وجود نداشت. عناصر غالب در جو زمین  هیدروژن، متان، آمونیاک و مقدار بسیار زیاد بخار آب بودند. شکل گیری حیات اولیه از آغاز پیدایش مولکول های ساده تا ایجاد ماکرو مولکول های آلی زنجیره ای در چهار دوره اقوات صورت گرفته است که خداوند متعال در سوره فصلت آیه 10 به این چهار دوره اشاره می کند دوره پیدایش اقوات. اقوات مولکول های ساده ساختارپایه ژنوم جانداران، مولکول ار.ان.ای که به نطفه اولیه حیات ختم شده است. اضافات آن در محیط آبی برای غذای تک سلولی های تازه خلق شده سواء للسائلین است. تحولات شروع حیات  با مولکول زنجیره ای RNA که بی جان است صورت می گیرد و با یک فرمان کن فی یکون به جاندار نطفه امشاج نبتلیه تبدیل می شود - دنیای RNA جدید ترین نظریه پیدایش حیات - تنها در این پروسه جاندار از بی جان خلق می شود که نخستین نطفه حیات است- تئوری جاندار از بی جان از دید علم و قرآن - عامل اصلی شکل گیری حیات از توده سیاه چسبنده  ته نشین شده بر روی سفال داغ  و پخته صورت گرفته و این نطفه که قابلیت  تکثیر پذیری غیر ژنتیکی را پیدا کرده است سر آغاز حیات برروی کره زمین است این را دانشمندان زیست شناسی اعلام کرده اند. دراین نطفه ملکول RNAدرون یک پوشش ظاهر می شود و اخیرا هم دانشمندان اعلام نموده اند که سر آغاز حیات از نطفه بوده است. نطفه جائی است که ژنوم دارد. آب مرد که مفسرین آن را نطفه می نامند فقط آبی است که حامل اسپرم نر است و نطفه نیست چرا که برای تکثیر به لقاح نیاز دارد بعلاوه نطفه مرد خلق نمی شود. نطفه امشاج تکه ای از نخستین پایه ژنوم را در خود دارد که با ممزوج شدن با یکدیگر به تکامل ژنوم می پردازند .نطفه ممزوج بلا ساز ویروس های اولیه به میزبان نیاز داشتند لذا با هم ممزوج می شدند و مولکول ار.ان.ای راطویل ترمی کردند. چرا نطفه امشاج صفت نبتلیه را با خود دارد. نبتلیه مبتلا کننده معنی می دهد از بلا ساز خاصیت آن در مراحلی که به صورت ویروس کوچک بود با هم در آمیختن  است که باعث طولانی شدن طول مولکول ار.ان.ای و کد بندی طبق طرح از پیش تدوین شده خداوند است.
این نطفه درون آب قرار می گیرد. اکسیژن و نور مستقیم خورشید مانع ایجاد نطفه حیات میشد. روز و شب در زمین هنوز شفاف نشده بود، جو زمین مملو از غبار آتشفشان ها و بخار آب و به اصطلاح هوا تیره و تار بود و آسمان دودی بود (این جا آسمان منظور جو زمین است و نه کیهان که ابن عباس فرموده و مفسرین هم هم چنان این مطلب را کپی بر داری و نشر می دهند). این نطفه میلیون ها سال درون آب قرار داشت و بر اساس برنامه تدوین شده سویته می گردد و از آن نطفه علقه که همان  نفس واحده است خلق می شود و ثُمَّ سَوَّاهُ وَنَفَخَ فِيهِ مِن رُّوحِهِ و امر خداوند برای هدایت حیات در آن مستقر می شود. از این نطفه نسل انسان و گیاهان و جانوران شکل گرفت. توده سیاه رنگ و چسبنده را خداوند متعال در قرآن حما مسنون نامیده و این حما مسنون بر روی سفال داغ  صلصال کالفخار یک مجموعه را به  وجود آوردند که حیات از آن سرچشمه گرفت و نطفه هم در درون این توده سیاه رنگ  قابلیت تکثیر پذیری را پیدا کرد و مدت مشخصی در محیط حفاظت شده طبیعت تحت حفاظت تا دوره تکامل در قرار مکین قرار گرفت .
خداوند متعال در سوره فصلت آیات 9 الی 12 پیدایش زمین را شرح می دهد و همه آیات بهم پیوسته هستند و به یک موضوع اشاره دارند که  تایید  کننده این نظریه است  سماء به زمین تعلق دارد .
قُلْ أَئِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُ أَندَادًا ذَلِكَ رَبُّ الْعَالَمِينَ- وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ مِن فَوْقِهَا وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَوَاء لِّلسَّائِلِينَ- ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاء وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ اِئْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَا أَتَيْنَا طَائِعِينَ-- فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحَى فِي كُلِّ سَمَاء أَمْرَهَا وَزَيَّنَّا السَّمَاء الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَحِفْظًا ذَلِكَ تَقْدِيرُ- بگو: آيا شما به آن كسي كه زمين را در دو دوره آفريد كافر هستيد؟ و براي او شریک می تراشید او پروردگار دو عالم است. او در زمين رواسی (پوسته جامد) و بر روی آن برکت و (حیات ) را قرار داد و اقوات(غذای بیولوژیکی تک سلولی های نخستین) را در چهار دوره آفرید. برای رفع نیاز درخواست کنندگان(موجودات زنده تک سلولی های نخستین که قرار است خلق شوند) سپس به آسمان زمین که دودی و تیره و تار بود پرداخت و به آسمان زمین و زمین فرمود خواه  ناخواه (بر مدار خود) آرام  گیرید و جواب دادند  آرام و مطیع هستیم. مدار زمین به دور خورشید و جو زمین تثبیت و آرام گرفت. دلیل دیگر اینکه سماء متعلق به زمین است و جدا از زمین نیست که ما آن را کیهان فرض کنیم. هر دو یک مجموعه در نظر گرفته شده. خطاب به زمین و جو آن به طور واضح منظور را می رساند.
سپس آسمان زمین را در دو دوره ودرهفت طبقه آراست  و امر خود را در کل طبقات آن قرار داد (قوانین مربوطه را در آن ها وضع فرمود) و آسمان زمین را زینت بخش نور ستارگان قرارداد و آن را محفوظ کرد و این است برنامه ریزی تدوین شده  قادر متعال. خداوند زمین را پس از جدا شدن از ابر خورشیدی در دو دوره آفرید دوره  تکامل  اتمی و دوره تکامل شیمیائی یا تحول اتمی و تحول شیمیایی.
در دوره تکامل اتمی هم جوشی هسته ای صورت می گیرد و باعث پیدا شدن عناصر لازم در حیات زمین می گردد و زمین جرم دار می شود و جاذبه زمین شکل می گیرد و می تواند گازهای موجود در جو خود را نگه دارد که به فضا پرتاب نشوند .
در دوره دوم تکامل شیمیایی است که با پایین آمدن درجه حرارت اتم ها به مولکول ها تبدیل و مولکول های آب و متان و آمونیاک و کانی های آلومینیوم و سیلیسیوم و سایردر پوسته جامد زمین ایجاد می شوند و بر روی پوسته جامد زمین برکت حیات ( خاک رس) شکل می گیرد و درست در همین زمان است که پوسته جامد زمین سرد می شود و بخار آب فراوان همراه عناصر متان و آمونیاک بر روی آ ن در چهار دوره برنامه ریزی شده اقوات مواد اولیه را در اختیار می گذارد- الذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَبَدَأَ خَلْقَ الإِنسَانِ مِن طِينٍ-  تشکیل مولکول های اولیه حیات را می دهند.
خداوند در چهار دوره غذای بیولوژیکی یعنی پروتئین ها و اسید نوکلئوتیدها و قند ها را برنامه ریزی کرد تا شرایط رشد و نمو نطفه اولیه حیات قبلا فراهم شود و این اعجاز قرآن است. این موضوع اخیرا توسط زیست شناسان معروف جهان اعلام شده و غذای بیولوژیکی را سوپ اولیه زمین می نامند .
 باید چشم را باز کرد و با بصیرت به کلام خداوند نگریست.  اولین پروبیوت ها یا سلول های بدون هسته ویروس های ریز بودند که به باکتری های غیرهوازی تبدیل شدند. پروفسور کاپلان ایجاد غذای بیولوژیکی تکثیر پذیر را شرط اولیه تشکیل حیات می داند و نطفه هم همین پروبیوت های تکثیر پذیر دارای مولکول های RNA هستند. این مولکول ها باید در شرایطی به وجود آیند که  نور خورشید و اشعه ماوراء  بنفش مانع ایجاد این نطفه حیات نشوند. از این نظر است که خداوند متعال می فرماید پس از اینکه اقوات در پوسته جامد زمین ایجاد شد و نطفه حیات شکل گرفت به آسمان زمین پرداخت در حالی که دودی و تیره و تار بود و یکپارچه و این فرآیند میلیون ها سال طول کشید تا راه نطفه هموار شد.
باید توجه داشت که تا به این لحظه خورشید و زمین مدار ثابت خود را تثبیت نکرده بودند. چرا که زمین هنوز حالت کروی شکل خود را نیافته و مدار آن تثبیت نشده بود و چه زیبا خداوند در تمثیلی برای ما واقعه علمی پیدایش زمین را شرح می دهد .
فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ اِئْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَا أَتَيْنَا طَائِعِينَ-
در این لحظه (زمان)آسمان زمین و زمین تثبیت می شوند و به  تعبیر قرآن آرام و تسلیم برنامه ریزی هدفمند خالق متعال قرار می گیرند. دانشمندان زمین شناسی به واقعیت این پروسه از نظر علمی و زمان ایجاد اقوات و ارتباط آن  با آسمان دودی نرسیده اند و مطالب قرآن کاملا جدید و علمی و برای دانشمندان زمین شناس مسلمان مایه افتخار و عامل طرح در محافل علمی است. بنابراین نخستین نطفه حیات نطفه امشاج است که در آیات متعدد به فرآیند خلق آن اشاره شده واین رخداد در بین لایه های سنگ رس سه لایه که طین لازب است صورت گرفته- وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ در حقیقت ما انسان را در صلصال ( سنگ رس) و از توده نرم حما مسنون خلق کردیم و در آیه دیگر وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن سُلَالَةٍ مِّن طِينٍ در حقیقت ما انسان را از چکیده یا رسوب ته نشین شده در سنگ رس خلق کردیم  نطفه امشاج در فرآیند تکامل  سویته یا انشاء می گردد و به نطفه علقه تبدیل می شود  أَلَمْ يَكُ نُطْفَةً مِّن مَّنِيٍّ يُمْنَى- ثُمَّ كَانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوَّى- فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْأُنثَى- أَلَيْسَ ذَلِكَ بِقَادِرٍعَلَى أَن يُحْيِيَ الْمَوْتَى- " آیا انسان نطفه تقدیری (برنامه ریزی شده) نبود که مقدر می شود. آیا انسان نطفه تحت برنامه ریزی و نرم افزاری الهی (تقدیر الهی) نبود که مقدر می شود(به بار می نشیند). چقدر زیبا و پر مفهوم یکی از معانی منی تقدیر است. معنای دیگر هم  دارد مرگ، قضا و قدر، آرزو و در زبان عربی آب مرد هم اصطلاحا منی گویند. 
 آیه دیگر - أَیَحْسَبُ الْإِنسَانُ أَن یُتْرَکَ سُدًى أَلَمْ یَکُ نُطْفَةً مِّن مَّنِیٍّ یُمْنَى ثُمَّ کَانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوَّى فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَیْنِ الذَّکَرَ وَالْأُنثَى-  آیا انسان می پندارد که همین طور رها می شود. آیا او نطفه برنامه ریزی شده نبود که مقدر می گردد (سامان داده و به بار می نشیند) و سپس علقه بود که خلق می شود و جنسیت نر و مادینگی (کروموزم جنسیتی) در آن قرار داده می شود. چرا علقه نفس واحده است. قبل از علقه تک سلولی های بیشماری وجود داشتندو هر کدام یک نفس بودند ولی هیچ کدام ادامه دهنده راه تکامل جانداران نبودند و تنها یک نفس با هویت خاصی این ویژگی را خداوند به آن عطا کرد علقه خلق می شود و تنها این تک سلولی منشاء تمامی جانداران گیاهی و جانوری می شود- در آیه 29 سوره حجر برای خلق نخستین نطفه حیات از جان نام می برد که پیوند شیمیائی الکترون است- وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ- وَالْجَآنَّ خَلَقْنَاهُ مِن قَبْلُ مِن نَّارِ السَّمُومِ- وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلاَئِكَةِ إِنِّي خَالِقٌ بَشَرًا مِّن صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ- فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُواْ لَهُ سَاجِدِينَ- فَسَجَدَ الْمَلآئِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ.
در حقیقت ما انسان را در سنگ رس و از توده سیاه حما مسنون خلق کردیم- و جان هم قبل از آن از آتش نفوذ کننده (مارج من نار نیرو و انرژی بی دود الکترون پیوند شیمیائی) خلق کرده بودیم- آنگاه که خدای تو به ملائکه فرمود من خلق کننده بشر از توده سیاه و در سنگ رس هستم ( می خواهم بشر را در سنگ رس و از توده سیاه حما مسنون خلق کنم)-هنگامی که آن را سامان دادم و از روح خودم در آن دمیدم، از جمله سجده کنندگان باشید- اشاره این دو آیه به خلق نطفه امشاج  تا خلق علقه که بعد از سویته است و نفخت من روحی و کروموزوم جنسیتی در آن قرار داده می شود تا ادامه تکامل جانداران به روش تکثیر پذیری جنسیتی بر اساس برنامه ریزی ژنوم صورت پذیرد. فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي و مفهوم واقعی آن در قرآن.
در پایان اشاره به آیات 12 تا 14 سوره مومنون که به عنوان رشد جنین نام می برند که تصورات مفسرین صدر اسلام است که همچنان تکرار می شود در آن خلق های متعدد صورت گرفته که در حقیقت تاریخچه کوتاه تکامل نخستین نطفه حیات تا پایان تکامل حیات أَنشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَاست.
وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن سُلَالَةٍ مِّن طِينٍ- ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَةً فِي قَرَارٍ مَّكِينٍ- ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ- در حقیقت انسان را از رسوب و چکیده در سنگ رس خلق کردیم و سپس آن نطفه را در غشاء سلولی کامل قرار دادیم و این نطفه را به علقه خلق کردیم و علقه را به پر سلولی (غضروفیان)خلق کردیم و پر سلولی را به استخوان داران خلق کردیم و بر روی آن ماهیچه پوشاندیم سپس خلق آخر را از آن انشاء کردیم فتبارک الله احسن الخالقین. اگر معنی درست خلق کردن را درک کرده بودیم آیه مهم خلاصه تکامل انسان را به  بیراهه نمی بردیم. آیه از نطفه نخستین حیات نطفه امشاج در سنگ رس شروع می شود و علقه، مضغه و استخوان سه خلق است و خلق در حیات زمین فقط یک بار صورت گرفته و خداوند مرتبا و مجددا خلق نمی کند. بعد از خلق باز آفرینی خلق اول است. وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن سُلَالَةٍ مِّن طِينٍ درحقیقت ما انسان را ازرسوب حما مسنون در سنگ رس خلق کردیم و بعد از این که نطفه نخستین حیات از سنگ خلق و بیرون می آید در پروسه تکامل در چند آیه تکرار شده در دوره انشاء طولانی مدت یا سویته قرار می گیرد و موید آن ثم است  و جعلناه که نطفه را در پوشش استوار غشاء سلولی قرار می دهیم آیا انسان را در قرار مکین قرار می دهد و در آیه از خلق کردن به صورت ماضی است و بر اساس و مقایسه با آیات خلقت انسان موید رخداد در گذشته دور است- تاریخچه خلقت انسان در قرآن- آیات خلقت انسان در چندین آیه و با عبارت های گوناگون برای درک مفاهیم نازل شده و لازم است مفسرین محترم همه آیات را مطالعه و مقایسه فرمایند و مفهوم واقعی را بیرون آورند چشم بسته نظرات کهن را قبول کردن با تاکیدات قرآن در تضاد است افلا یتفکرون، افلا یعقلون ، افلا یتدبرون فانظروا کیف بداء خلق انشاءالله با اصلاح تصورات گذشته قرآن را از مهجوریت علمی در خلقت کیهان و خلقت انسان و آیات قیامت بیرون آوریم. سید محمد تقوی اهرمی 27/6/1405